Meditatie mei 2017

Twee boeken

Opnieuw stemt een schilderij van Vincent van Gogh tot meditatie. Zijn vader was in de negentiende eeuw hervormd predikant in Nuenen, in Brabant. De schilder zelf heeft tijden gekend dat hij als evangelist het koninkrijk van Christus wilde dienen. Maar daarnaast heeft het kunstenaarsleven hem ook helemaal in de greep gekregen, letterlijk tot wanhopens toe….

Er is een schilderij dat op een aangrijpende manier deze twee uitersten in een stilleven zichtbaar maakt. We zien het grote boek, de Statenbijbel van Vincents vader. Dit boek neemt een centrale positie in. De koperen sloten zijn los. De Bijbel ligt open, alsof de schilder zeggen wil: hier vind je de Weg, de Waarheid en h et Leven. Maar de kaars op de kandelaar die naast de Bijbel staat, is gedoofd……… Valt er nog licht op het Woord?

Aan de rand van de tafel zien we nog een boekje. Het ligt dicht, maar het is duidelijk dat het stukgelezen is. Het is een exemplaar van de roman La Joie de Vivre geschreven door de beroemde Franse schrijver Emile Zola. ‘Het plezier van het leven’ – dat is de titel, maar het boek zelf is één groot drama. Het laat zien hoe de ware levensvreugde eigenlijk onhaalbaar is en verloren raakt in een wereld vol van menselijke misère.

Wie het schilderij nog eens goed bekijkt merkt tot zijn verrassing dat de combinatie van deze twee boeken niet een toevallige kan zijn geweest. Een oude eerbiedwaardige Bijbel, die de eeuwen doorstaan heeft, en een versleten roman. Wat hebben ze met elkaar te maken? Is het een stille vraag: ‘Lukt het om je levensvreugd te vinden los van dat grote boek?’
Het lijkt alsof Vincent meer evangelist is dan we op het eerste gezicht zouden denken. Zeker als we nog eens goed kijken naar die open Bijbel. Hij ligt open bij het boek Jesaja. Dat lezen we duidelijk boven aan de rechterbladzijde. De enige leesbare aanduiding in de tekst is een hoofdstukverwijzing. We moeten goed kijken maar dan zien we ook iets verrassends: Ch. LIII. De Bijbel ligt dus open bij Jesaja 53! Dat is het hart van het Evangelie van het Oude Testament: het onschuldige Lam Gods, dat onze zonden en ziekten voor Zijn rekening genomen heeft om de ware Levensvreugde te geven aan wanhopig verloren zondaren.

Het versleten boekje aan de rand is dicht. Het mag – als het moet – wel over de rand van de tafel verdwijnen. Zolang het grote Boek daar maar open blijft liggen. En als dan ook de kaars nog wordt aangestoken, en het licht van de Geest over het Woord valt, dan weten we helemaal dat ons leven, en de ware vreugde daarvan, te vinden is in dit Lam, dat overwonnen heeft, en ons Leven en Vreugde wil zijn en geven!

Ik denk ten slotte aan een psalmvers waarmee een van de belijdeniscatechisanten de persoonlijke brief, met de motivatie om belijdenis te doen, afsloot. Vincent van Gogh moet het ook gekend hebben, en wellicht ook wel gezongen als kind in de kerk van zijn vader. Wij zingen het in de belijdenisdienst met ware levensvreugde nadat God Zijn Heilige en heilvolle Wil heeft bekend gemaakt in de Wet des HEEREN:

‘HEER’ ai, maak mij Uwe wegen
Door Uw woord en Geest bekend;
Leer mij, hoe die zijn gelegen
En waarheen G’ Uw treden wendt;
Leid mij in Uw waarheid, leer
Ijv’rig mij Uw wet betrachten
Want Gij zijt mijn heil, o HEER’,
‘k blijf U al den dag verwachten.

Ds. M. A. van den Berg

Start typing and press Enter to search