Meditatie maart

Gabbatha (Joh. 19:13)

De twee namen zijn onvertaald gebleven in het Evan-gelie van Johannes. Lithostrotos, de Griekse naam voor het stenen plaveisel van het podium waarvanaf Pilatus uiteindelijk het doodsvonnis over de Heere Jezus heeft uitgesproken. In het Aramees – de spreektaal uit Jezus’ dagen, verwant met het Bijbelse Hebreeuws – is het Gabbatha. Letterlijk is dat: een verhoogde plek, podium.

De schilder van de voorstelling voorop heeft er zo zijn eigen voorstelling van gemaakt, als een uitlegger, die ons aan het denken zet. Twee misdadigers dragen de balk van hun executie al op hun nek. Het oordeel over hen was al uitgesproken en onherroepelijk. Nog even en ze sterven een gruwelijke dood op Golgotha, van-wege de misdaden die ze bedreven hebben tegen het gezag en tegen het leven.

Midden tussen hen in staat de Koning der Joden. Zijn koningsmantel heeft Hij weer aan. De handen zijn gebonden, de doornenkroon is op het hoofd gedrukt. Een frêle gestalte, kwetsbaar, maar toch ook koninklijk naast de machtige soldaten en de vastbesloten rech-ters op het podium. Zijn vonnis wordt voorgelezen. We weten dat Pilates daarbij zeggen zal dat hij geen schuld in deze mens vindt. En toch wordt het kruis (het ligt nog achter hem op de grond) hem even later – weten we -ook op de hals gelegd en sterft hij straks temidden van twee moordenaars.

De schilder veroorlooft zich een zekere vrijheid in zijn uitleg, die we op het eerste gezicht niet zomaar thuis kunnen brengen. Wat doen die zeven mannen naast Pilates op dat verhoogde podium? Het zijn duidelijk geen Romeinen, dat zien we wel. Het moeten wel leden van het Sanhedrin zijn, ze vertegenwoordigen met het heilige getal van zeven, de raad van allen die de God van Israël dienen mogen. Ze zitten daar met ernstige gezichten, en hoewel ze zeker geen vrienden van Pilatus zijn, stemmen ze zo te zien van harte met zijn vonnis in. Deze Koning moet naar het kruis, ze willen zich door Hem niet laten reageren, ze moeten van hem af. En als de Romeinse landvoogd daarbij kan helpen, dan graag. Jood en heiden, beiden zijn bondgenoten in het verzet tegen de Koning van Israëls God gegeven. Er is geen mens onschuldig als het om het schuldeloze lijden van de Heiland gaat. Daarom valt er ook geen mens – Jood of heiden – buiten het bereik van de verzoening die aan het kruis is volbracht, als hij zich gewonnen geeft aan deze Koning der Joden.

Toch komen we nog even terug op die vraag: wat doen die leden van het Sanhedrin op Gabbatha, het podium van Pilates? Of is het misschien juist omge-keerd, is Pilatus hier op het podium van het Sanhe-drin? Een vreemde voorstelling van de schilder, die toch ook oude papieren blijkt te hebben. Volgens een oude traditie – die we vinden in de Griekse vertaling van het Oude Testament – was Gabbatha geen deel van Pilatus’ paleis, maar van de tempel, en wel dat deel waar het Sanhedrin samenkwam om te oordelen over halsmisdaden. Die konden slechts worden uitge-voerd als de wereldlijke rechter er de definitieve be-vestiging van had gegeven. De schilder ziet het ken-nelijk zo dat de Romeinse stadhouder zich naar die kamer van het Sanhedrin heeft begeven om op hun podium Zijn vonnis uit te spreken. In een kamer van de tempel Gods wordt het Lam Gods ten offer overge-geven. Een diepe gedachte! In 2 Koningen 16:17 vin-den we de enige plaats waar we de ‘stenen vloer’ ook wordt genoemd in het kader van een onheilige ver-bouwing in Gods tempel door de afvallige koning Achaz, die het huis Gods naar het heidense model van Damascus wilde moderniseren. En wat zien we hier in Johannes 19 nu? Een heidense Romeinse machtheb-ber die in de ban is van Joodse leiders, die van hun koning af willen. En die daarom naar hun podium is gekomen om zijn vonnis uit te spreken. De schilder zet ons met zijn voorstelling diep aan het denken. Maar de slotsom van alles is de Koning, die veroordeeld. Hij onschuldig ter dood veroordeeld, opdat wij als schuldigen – Jood en heiden – voor het gericht van God vrijgesproken zouden worden. Naast Golgotha is ook Gabbatha voorgoed een plaats van genade in het gericht geworden!

Ds. M. A. van den Berg

Afbeelding: James Tissot. Het oordeel op Gabbatha, Dekkende waterverf over grafiet op grijs velijnpapier, Afbeelding: 13.5 x 20.5 cm. Brooklyn Museum, (foto: Brooklyn Museum, 00.159.275_PS2.jpg)

Start typing and press Enter to search