Meditatie januari 2019

Op de vlucht

‘Hij dan opgestaan zijnde nam het Kindeken en Zijn moeder tot zich in den nacht en vertrok naar Egypte.’ (Mattheüs 2:14)

In januari lijkt alles anders dan in december. Van de tintelende vreugdestemming rond Kerstfeest blijft maar weinig meer over als het gewone grauwe leven zijn loop weer neemt, met alles wat er op een mens af kan komen. ‘Vluchten kan niet meer….’Maar, o wat zou je het graag willen. Wegvluchten in de zoete droom, de onwerkelijke sfeer waar alles vrede en harmonie is.

Voor het kindje Jezus is de harde werkelijkheid van een vijandige wereld ook veel dichterbij dan je zou denken, als je nog even terug gaat naar de Engelenzang en de herders met hun mooie boodschap. Binnen de kortst mogelijke tijd wordt het samen met Zijn moeder door de trouwe zorgzame Jozef meegevoerd naar Egypte, omdat Herodes het Kind wil doden dat zijn positie bedreigt. Een vluchtelingenkind…… dat wordt de geboren Davidszoon.

De schilder Rembrandt, die vaak een verrassende Bijbeluitlegger blijkt te zijn, heeft zich proberen in te beelden hoe dat moet zijn geweest, het Kind op de vlucht. Er is een prachtig schilderijtje, niet eens zoveel groter dan op de voorkant van onze Kerkklanken nu te zien is, waarop hij dat ook heeft uitgebeeld. Het lijkt niet op de vele vrome fantasieën uit de Middeleeuwen waar schilders deze episode uit Jezus’ levensweg met allerlei voorstellingen hebben versierd.  In die voorstelling was de gang van Jezus naar Egypte eigenlijk een zegetocht, en geen bange vlucht.

Rembrandt heeft echter de Bijbelse eenvoud en dreiging van deze geschiedenis bewaard. De bezorgde Maria op de ezel kijkt bang om zich heen. Haar kind, met het witte mutsje dat de Middeleeuwse stralenkrans moet vervangen, weet nog van niets. Het is de Onschuld Zelf. Jozef kijkt met oplettende ogen in de stikdonkere nacht, alsof hij het gevaar dat daar onzichtbaar dreigt direct met zijn stok te lijf wil gaan. Er straalt een grote dreiging en eenzaamheid van dit schilderij af, met het kind Jezus kun je ook de nacht ingaan. Op de vlucht….

Jozef is zeker niet van plan om weer snel terug te gaan naar het bedreigde gebied als hij in het betrekkelijk veilige Egypte zal zijn aangekomen. Hij heeft immers, zo te zien, zijn timmermansgereedschap achter op de ezel meegenomen. Voor een goede timmerman is overal werk, zelfs in het buitenland.

Zo is de weg van het Kind van Bethlehem. Er is geen engel te zien die het donker verlicht.  Maar het Kind is het Licht, ook in deze nacht. Hij wordt meegenomen, maar eigenlijk neemt Hij Jozef en Maria mee, en ook ons. Zelfs als wij waarvoor en hoe dan ook voor op vlucht zijn, weet Hij ons nabij te zijn. Dat geeft ons toch weer troost.

Ds. M. A. van den Berg

Start typing and press Enter to search